Τι είναι η Σάντανα στη Γιόγκα: Έννοια, Οφέλη και Πρακτική

Σάντανα: Έννοια

Η λέξη Σάντανα (Sadhana) είναι σανσκριτική και σημαίνει κυριολεκτικά στα αγγλικά εκπλήρωση, πραγμάτωση, πλήρης κατάκτηση ενός στόχου, μέσο για την επίτευξη οποιουδήποτε σκοπού. Με απλά λόγια, είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να προοδεύσετε και να εξελιχθείτε σε οτιδήποτε αποφασίσετε να κάνετε.

Ο Σουάμι Νιραντζανανάντα Σαρασουάτι εξηγεί ότι οι περισσότεροι άνθρωποι ταυτίζουν τη λέξη σάντανα με μια πνευματική πειθαρχία. Σάντανα, όμως, σημαίνει στην πραγματικότητα επίτευξη της τελειότητας σε οτιδήποτε κάνει κανείς[1]. Με άλλα λόγια, όταν ασκείστε σε κάτι με συνέπεια, ειλικρίνεια και προσήλωση, αναμφίβολα θα αγγίξετε την τελειότητα.

Στο σύστημα της Σατυανάντα Γιόγκα, η σάντανα είναι μια σημαντική πλευρά της γιογκικής πρακτικής. Τέσσερα είναι τα στάδια που ακολουθεί ο ασκούμενος στην παράδοση αυτή[2]. Το πρώτο είναι η συμμετοχή σε ένα μάθημα γιόγκα και η άμεση εμπειρία των οφελών που προσφέρουν οι ασάνες (σωματικές στάσεις), η πραναγιάμα (τεχνικές αναπνοής), οι μούντρες (στάσεις χεριών ή δακτύλων), οι μπάντες (κλειδώματα), η χαλάρωση, οι απαγγελίες και οι πρακτικές διαλογισμού. Το επόμενο στάδιο είναι η εφαρμογή της σάντανα για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου στόχου. Μπορεί να θέλετε να ανακουφίσετε το άγχος στη ζωή σας ή να βελτιώσετε τη μνήμη σας και να προετοιμαστείτε για εξετάσεις. Μπορεί να έχετε μια σωματική πάθηση που

[1] Swami Niranjanananda Saraswati, Bhakti Yoga Book 6. 

[2] Τα τέσσερα αυτά στάδια είναι: 1) γιογκική άσκηση, 2) σάντανα, 3) γιογκικός τρόπος ζωής, 4) γιογκική νοοτροπία. 

πρέπει να αντιμετωπιστεί ή να θέλετε να εμβαθύνετε στην πνευματική σας πρακτική. Όποιος και αν είναι ο στόχος σας, μπορείτε να ζητήσετε από τον/την Γιόγκα Ατσάρυα (Πνευματικό Δάσκαλο/-α) ή τον/την Γκούρου μια συγκεκριμένη σάντανα για το σκοπό αυτός, στην οποία στη συνέχεια θα εξασκηθείτε για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα.

Καθώς αρχίζετε να βιώνετε τα άμεσα αποτελέσματα της σάντανα, είναι φυσικό να θέλετε να προχωρήσετε βαθύτερα στην εξερεύνηση πιο λεπτοφυών πτυχών του εαυτού σας, να συνδεθείτε με την ομορφιά και τη χαρά που ήδη υπάρχουν μέσα σας. Από το σημείο αυτό ξεκινάει η πνευματική άσκηση ή πειθαρχία, που στοχεύει στην εσωτερική εμπειρία και αυτοπραγμάτωση.

Ο Σουάμι Νιραντζανανάντα συνοψίζει την ουσία της σάντανα στη σειρά Yogadrishti, στην οποία έχετε πρόσβαση από τον ιστότοπο Satyam Yoga Prasad (https://www.satyamyogaprasad.net/). Λέει, λοιπόν, τα εξής:

Η σάντανα είναι η επίτευξη της αριστείας και της τελειότητας σε οτιδήποτε κάνετε. Ξεκινά με συνεχή, αδιάκοπη επίγνωση και συγκέντρωση. Χωρίς επίγνωση και συγκέντρωση, η σάντανα δεν είναι σάντανα, είναι απλώς χάσιμο χρόνου. Πρέπει να υπάρχει συγκέντρωση, πρέπει να υπάρχει επίγνωση της παρούσας κατάστασης και σαφήνεια σχετικά με το τι θέλετε να επιτύχετε[1].

Πώς επηρεάζει η Σάντανα την ευεξία;

Ο Σρι Σουάμι Σατυανάντα Σαρασουάτι τόνιζε συχνά ότι η σάντανα δεν είναι μόνο ένας πνευματικός δρόμος, αλλά και ένας τρόπος καλλιέργειας της ολιστικής ευεξίας. Η επίδρασή της άπτεται της σωματικής, διανοητικής, συναισθηματικής και πνευματικής υγείας.

[1] http://www.yogamag.net/archives/2010s/2014/1411/1411ds.html 

Τα σωματικά οφέλη

Όταν η σάντανα για σωματική ευεξία εκτελείται με συνέπεια και πειθαρχία, με πρακτικές όπως οι ασάνες, η πραναγιάμα και οι κρίγιας, ενισχύεται η ζωτικότητα, η ανοσία και η ισορροπία του νευρικού και ενδοκρινικού συστήματος. Παράλληλα, μειώνεται το άγχος, καθώς ρυθμίζεται το αυτόνομο νευρικό σύστημα και περιορίζονται οι ορμόνες του στρες (κορτιζόλη,   αδρεναλίνη).
Η εκτέλεση των τεχνικών καθαρισμού (σατκάρμας) σε εβδομαδιαία βάση απομακρύνει τις τοξίνες και βελτιώνει την υγεία του εντέρου ενισχύοντας τη πέψη, τον ύπνο και τη συνολική λειτουργία του σώματος. Έτσι, το φυσικό σώμα γίνεται μια σταθερή βάση για βαθύτερες πρακτικές.

Ψυχικά και συναισθηματικά οφέλη

Η συγκέντρωση και η διαύγεια επιτυγχάνονται χωρίς κόπο, όταν ακολουθείτε μια σάντανα που περιλαμβάνει τεχνικές διαλογισμού, απαγγελίες μάντρα και ρύθμιση της αναπνοής, επειδή αυτές οι πρακτικές σταθεροποιούν τον νου, μειώνοντας το στρες και την ανησυχία.

Η επιστημονική έρευνα έδειξε ότι οι διαλογιστικές πρακτικές αυξάνουν την πυκνότητα της φαιάς ουσίας σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την προσοχή, τη μνήμη και τη ρύθμιση των συναισθημάτων, όπως ο προμετωπιαίος φλοιός και ο ιππόκαμπος.

Η συναισθηματική ισορροπία μπορεί να επιτευχθεί με την παρατήρηση και την πειθαρχία ορισμένων συνηθειών που δημιουργούν εμπόδια στη ζωή μας περιορίζοντας την εξέλιξή μας. Η σάντανα σας απελευθερώνει σταδιακά από καταναγκαστικές συμπεριφορές, φόβους και αρνητικά συναισθηματικά πρότυπα. Η εφαρμογή διαφόρων τεχνικών διαλογισμού και της πρατυάχαρα (απόσυρση των αισθήσεων από εξωτερικά ερεθίσματα) θα σας επιτρέψει να έχετε μεγαλύτερη επίγνωση της συμπεριφοράς σας, να αποδεχτείτε περισσότερο τον εαυτό σας και να προετοιμαστείτε για την αλλαγή αυτών των συμπεριφορών.

Από επιστημονική σκοπιά, αυτά τα γιογκικά εργαλεία μειώνουν τη δραστηριότητα της αμυγδαλής, περιορίζοντας τις αντιδράσεις φόβου και άγχους. Η τακτική εξάσκηση ενισχύει τη νευροπλαστικότητα, εκπαιδεύοντας τον εγκέφαλο να είναι πιο ήρεμος και ανθεκτικός.

Μέσα από την ανιδιοτελή υπηρεσία (seva) και τις γιογκικές ηθικές αρχές, η σάντανα καλλιεργεί τη συμπόνια, την ενσυναίσθηση και τη μη βία (ahimsa), με αποτέλεσμα οι σχέσεις να γίνονται πιο αρμονικές, καθώς το εγώ αμβλύνεται και η επίγνωση των άλλων βαθαίνει.

Πνευματικά οφέλη

Η σάντανα περιλαμβάνει, επίσης, την τέλεση πούτζα (λατρεία και απόδοση τιμής στο θείο με την προσφορά φωτός, λουλουδιών, νερού ή τροφής), χάβαν (αρχαία τελετή με φωτιά), κίρταν (απαγγελία μάντρας και ύμνων), συμμετοχή σε σάτσανγκ (συνάθροιση που εμπνέει την εσωτερική μεταμόρφωση και τη σταθερή ανάμνηση της αλήθειας) και πολλές άλλες πρακτικές.

Τα πνευματικά οφέλη της σάντανα είναι πολυεπίπεδα. Συνοπτικά, αφυπνίζει τον εσωτερικό σκοπό και ενισχύει τη σύνδεση με την ανώτερη συνείδηση. Μετατοπίζει την ταύτιση από τον ανήσυχο νου προς το βαθύτερο εαυτό (άτμαν), μειώνοντας το υπαρξιακό άγχος. Η αίσθηση του διαχωρισμού εξασθενεί, ενώ η γαλήνη και η ικανοποίηση αυξάνονται. Αυτά τα ισχυρά και βαθιά συναισθήματα εύρεσης αληθινού νοήματος και σκοπού στη ζωή βελτιώνουν την ψυχική υγεία, την ανθεκτικότητα και τη μακροζωία.

Η πρακτική της Σάντανα: Από πού να ξεκινήσουμε;

Η σάντανα είναι επίσης ένα είδος πειθαρχίας, και όπως μας υπενθυμίζει ο Σουάμι Νιραντζανανάντα[1], χωρίς πειθαρχία καμία σάντανα δεν

[1] Περιοδικό YOGA http://www.yogamag.net/archives/2020s/2020/2002/2002sadh.html 

είναι δυνατό να επιτευχθεί ή να ολοκληρωθεί. Επομένως, το κύριο αντικείμενο και επίκεντρο της σάντανα είναι η προετοιμασία του νου. Πώς προετοιμάζουμε, λοιπόν, το νου;

Αυτό σημαίνει ότι δεν έρχεστε σε άμεση αντιπαράθεση ή σύγκρουση με το νου, αλλά μάλλον τον καθοδηγείτε, όπως θα καθοδηγούσατε ένα μικρό παιδί να κάνει ορισμένα πράγματα, να συμπεριφέρεται και να ενεργεί με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Η έμφαση εδώ δίνεται στο να παρατηρείτε το νου και τη διάθεσή του, και στη συνέχεια να τον καθοδηγείτε μαλακά για να ξεκινήσει τη σάντανα.

Πόσοι από εμάς ξεκινάμε με ενθουσιασμό μια σάντανα και λίγες ημέρες ή εβδομάδες μετά τεμπελιάζουμε και την ξεχνάμε, είτε γιατί ο νους μας γίνεται νωθρός, είτε γιατί η διάθεσή μας δεν είναι καλή ή ο ενθουσιασμός μας έχει μειωθεί;

Ακολουθούν μερικές συμβουλές που μπορούν να σας βοηθήσουν να εκτελείτε την σάντανά σας τακτικά, ώστε να γίνει τρόπος ζωής:

• Εκτελέστε τη σάντανά σας στον ίδιο χώρο. Επιλέξτε ένα ήσυχο μέρος στο σπίτι σας, το οποίο έχετε διαμορφώσει ειδικά για την πρακτική σας.
• Εκτελέστε τη σάντανα την ίδια ώρα. Επιλέξτε μια στιγμή της ημέρας με τους λιγότερους περισπασμούς, ώστε να μπορείτε να αφιερώσετε την προσοχή σας στις πρακτικές.
• Πιστέψτε σε αυτό που κάνετε και έχετε την πεποίθηση ότι η σάντανα θα σας οδηγήσει στην επίτευξη του στόχου σας.
• Παρατηρήστε τα οφέλη που σας προσφέρει και πώς σας βοηθά να προσεγγίσετε το σκοπό σας.

Ο Σρι Σουάμι Σατυανάντα, μέσα από τις διδασκαλίες του, τόνιζε ότι η δέσμευση στη συνεπή πρακτική είναι υψίστης σημασίας. Η πειθαρχία – όχι απλώς η περιστασιακή προσπάθεια – είναι αυτό που μεταμορφώνει την καθημερινή ζωή σε πνευματική ανάπτυξη.

Στην ουσία, η σάντανα επηρεάζει την ευημερία μέσω της ισορροπίας και της ενοποίησης[1], το σώμα γίνεται υγιές, ο νους ηρεμεί, τα συναισθήματα σταθεροποιούνται και το πνεύμα αισθάνεται συνδεδεμένο. Η σάντανα δεν προσφέρει μια γρήγορη λύση, αλλά μια σταδιακή αναδόμηση του τρόπου ζωής, της συνειδητότητας και της εσωτερικής ενέργειας, που οδηγεί σε διαρκή ευημερία. Παρακάτω θα βρείτε μια σειρά από πρακτικές που μπορείτε να κάνετε στο σπίτι.

Η Κάψουλα Σάντανα για τον Γιογκικό Τρόπο Ζωής στα χέρια σας!

Ένας ολοκληρωμένος οδηγός για να ζείτε τη γιόγκα κάθε στιγμή 

Η Κάψουλα Σάντανα για Γιογκικό Τρόπο Ζωής (Yogic Life Style Sadhana Capsule) είναι μια σειρά πέντε μαγνητοσκοπημένων συνεδριών, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στους όμορφους χώρους του Σατυανάντασραμ Ελλάδας. Στόχος τους είναι να εξηγήσουν και να καθοδηγήσουν τους αναζητητές στο πώς να ζουν και να βιώνουν τη γιόγκα στην καθημερινή τους ζωή αποκομίζοντας τα οφέλη της. Οι συνεδρίες βασίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές που παρουσίασε το 2020 ο Σουάμι Νιραντζανάντα Σαρασουάτι μέσα από τις διδασκαλίες του για τη συνολική και βιωματική προσέγγιση της γιόγκα.

Η Κάψουλα «Σάντανα για ένα Γιογκικό Τρόπο Ζωής»

Εμπνευσμένη από τη Σουάμι Σιβαμούρτι Σαρασουάτι, Δασκάλα της Γιόγκα, ιδρύτρια του Σατυανάντασραμ Ελλάδας και διακεκριμένη ομιλήτρια της Ακαδημίας Satyananda Yoga στην Ευρώπη, αυτή η σειρά βίντεο αποτελεί τον σημαντικότερο οδηγό, που πρέπει να έχει στη βιβλιοθήκη του κάθε σοβαρός δάσκαλος/εκπαιδευτής της γιόγκα ή ασκούμενος στη γιόγκα. Η σειρά Σάντανα (Sadhana) περιλαμβάνει 5 σειρές βιντεοσκοπημένων συνεδριών, με

[1] Ενοποίηση σημαίνει ότι όλες οι πλευρές του εαυτού – το σώμα, ο νους, τα συναισθήματα και το πνεύμα – λειτουργούν αρμονικά.

[2] «Κάψουλα» εδώ σημαίνει «πρόγραμμα».

συνοπτική θεωρία, σαφείς οδηγίες και πρακτικές, που καθοδηγούνται από έμπειρους δασκάλους της γιόγκα, εκπαιδευμένους στο σύστημα Σατυανάντα Γιόγκα στο Σατυανάντασραμ Ελλάδας.

Οι 5 σειρές βιντεοσκοπημένων συνεδριών περιλαμβάνουν τα ακόλουθα θέματα:

1. Εισαγωγή στη Σάντανα του Γιόγκικου Τρόπου Ζωής από τη Σουάμι Σιβαμούρτι Σαρασβάτι

[Διάρκεια: 04.20 λεπτά]

2. Πρωινή Σάντανα
3. Μάντρα Σάντανα [θεωρία & πρακτική]: για να δημιουργήσετε μια θετική διάθεση και να αυξήσετε την ενέργειά σας από τις πρώτες κιόλας στιγμές της ημέρας
4. Σατκάρμας [θεωρία & οδηγίες]: οι έξι επιστημονικές τεχνικές γιόγκα για τον καθαρισμό του φυσικού σώματος, την απομάκρυνση διαταραχών από διάφορα όργανα και τη βελτίωση του μεταβολισμού
5. Σάντανα για ένα Γογκικό Τρόπο Ζωής [θεωρία και πρακτική]: παρουσιάζει τα τεράστια οφέλη που αποκομίζει κανείς σε όλους τους τομείς της ζωής εφαρμόζοντας τη Σάντανα του Γιογκικού Τρόπου Ζωής
6. Γιογκική διατροφή [θεωρία και οδηγίες]: η σημασία της διατροφής για τη σωματική, διανοητική, συναισθηματική και πνευματική υγεία
7. Γκριχ - Πρωινή Ρουτίνα Σέβα Γιόγκα [θεωρία]
8. Κηπουρική και επαφή με τη φύση [θεωρία και οδηγίες]: σύνδεση με τη γη και εναρμονισμός με τη μητέρα φύση

[Διάρκεια: 1 ώρα και 20 λεπτά]

3. Απογευματινή Σάντανα
4. Τεχνική χαλάρωσης Μεγάλη Σαβάσανα [θεωρία και πρακτική]
5. Τεχνική χαλάρωσης Σαβάσανα με περιφορά της συνειδητότητας [θεωρία και πρακτική]
6. Τεχνική χαλάρωσης Γιόγκα Νίντρα του συστήματος Σατυανάντα Γιόγκα [θεωρία και πρακτική]

[Διάρκεια: 1 ώρα και 3 λεπτά]

4. Βραδινή Σάντανα
5. Μαχαμριτυουντζάγια Μάντρα που απαγγέλλεται 108 φορές με χάβαν [πρακτική]: απαγγέλλοντας αυτό το ισχυρό μάντρα, δημιουργούνται θετικές δονήσεις που προστατεύουν, θεραπεύουν και απομακρύνουν τις δυσκολίες και αναζωογονούν ολόκληρο το φυσικό σώμα, το νου και την ψυχή. Το χάβαν έχει τη μεγάλη δύναμη να καθαρίζει το άτομο και το περιβάλλον γύρω του, οδηγώντας σε έναν ισορροπημένο κόσμο μέσα και έξω.
6. Τζάπα: Επανάληψη του Μάντρα [θεωρία, οδηγίες και οφέλη]
7. Τεχνική Διαλογισμού Ατζάπα Τζάπα [θεωρία και πρακτική]
8. Τεχνική Διαλογισμού Άνταρ Μον [θεωρία και πρακτική]
9. Τεχνική Διαλογισμού «Ανασκόπησης της Ημέρας» [θεωρία και πρακτική]
10. Η αρχή SWAN: η διαχείριση και βελτίωση της προσωπικότητας, της στάσης, της συμπεριφοράς, της σκέψης και των σχέσεων με τους άλλους, καθώς επίσης η εφαρμογή της με σκοπό την επιτυχία σε κάθε δραστηριότητα που αναλαμβάνει κανείς [θεωρία και πρακτική]
11. Τεχνική Διαλογισμού Πρατιπάκσα Μπάβανα: αρχαία πρακτική που εισήγαγε ο σοφός Πατάντζαλι, με σκοπό την αντικατάσταση της αρνητικότητας με τη θετικότητα [θεωρία και πρακτική]

[Διάρκεια: 2 ώρες και 20 λεπτά]

8. Τα Γιογκικά Γιάμας & Νιγιάμας και η Πρόκληση Νιράντζαν
9. Εισαγωγή στα Πέντε Γιογκικά Γιάμας & Νιγιάμας και το πρώτο ζευγάρι: Μανάχ Πρασάντ (ευτυχία) και Τζάπα (επανάληψη μάντρα) [θεωρία & οδηγίες]
10. Σάουτσα (καθαρότητα) και Σουάσθυα (υγεία) [θεωρία και οδηγίες]
11. Σαντόσα (εσωτερική ικανοποίηση) και Απαριγκράχα (μη κτητικότη-τα) [θεωρία και οδηγίες]
12. Κσάμα (συγχώρεση) και Ναμασκάρα (ταπεινότητα) [θεωρία με οδηγίες και πρακτική διαλογισμού για τη συγχώρεση από τη Σουάμι Σιβαμούρτι Σαρασουάτι]
13. Ντάντι (αυτοσυγκράτηση) και Ιντρίγια Νιγκράχα (περιορισμός των αισθήσεων) [θεωρία & οδηγίες]
14. Η Πρόκληση Νιράντζαν: Πώς να είσαι ευτυχισμένος χωρίς λόγο για να επιτύχεις ειρήνη στη ζωή.

[Διάρκεια: 53 λεπτά]

Η συνολική διάρκεια των 5 σειρών είναι 5 ώρες και 45 λεπτά. Μπορείτε να αποκτήσετε και τις πέντε σειρές, οι οποίες παρουσιάζουν όλα τα στοιχεία της Σάντανα για ένα Γιογκικό Τρόπο Ζωής, ή να επιλέξετε μια μόνο σειρά, ανάλογα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντά σας.

Πρόκειται πραγματικά για μια όμορφη παρουσίαση ενός ευρέος φάσματος τεχνικών που μπορείτε να συμπεριλάβετε στην προσωπική σας σάντανα. Η φυσική εξέλιξη από την εφαρμογή αυτών των τεχνικών οδηγεί στο να ζει κανείς καθημερινά το γιογκικό τρόπο ζωής, βιώνοντας σταδιακά την εσωτερική μεταμόρφωση προς την υγεία, την ευτυχία και την αρμονία. Αποτελεί ένα ιδανικό εκπαιδευτικό εργαλείο, αλλά και ένα ιδιαίτερο δώρο για όποιον ενδιαφέρεται να γνωρίσει το αληθινό νόημα της γιόγκα.

Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με το: info@satyanandayoga.gr 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Swami Niranjanananda Saraswati, Bhakti Yoga Book 6

http://www.yogamag.net/archives/2010s/2014/1411/1411ds.html 

Περιοδικό YOGA http://www.yogamag.net/archives/2020s/2020/2002/2002sadh.html