Στο άρθρο αυτό μπορείτε να μάθετε περισσότερα σχετικά με τη διαδικασία προετοιμασίας για διαλογισμό. Ποιες είναι οι καλύτερες στάσεις γιόγκα για χαλάρωση και γιατί να χρησιμοποιήσετε τη γιόγκα για χαλάρωση;
Ο Σρι Σουάμι Σατυανάντα Σαρασουάτι, ένας από τους μεγαλύτερους διδασκάλους της γιόγκα του προηγούμενου αιώνα, μιλά πιο κάτω στους μαθητές της γιόγκα για τον διαλογισμό. Είναι ένα απόσπασμα από μια από τις πιο διαφωτιστικές ομιλίες που μας έχει δώσει, καθώς διευκρινίζει τί είναι και τί δεν είναι διαλογισμός, και πώς να τον επιτύχετε.
« Εάν συμφωνείτε ότι ο διαλογισμός είναι μία επιστήμη του νου και όχι μία επιστήμη του Θεού· εάν συμφωνείτε ότι ο διαλογισμός είναι ένα σύστημα για τον επαναπροσανατολισμό της ανθρώπινης προσωπικότητας ως όλον και όχι μια μεταφυσική· και αν συμφωνείτε ότι ο διαλογισμός είναι ένα σύστημα μέσω του οποίου μπορούμε να ξεριζώσουμε το ατομικό πλαίσιο, τα αόρατα βάσανα, τις εντάσεις που υπάρχουν γύρω μας, στο μυϊκό σώμα, στο νοητικό σώμα και στο συναισθηματικό σώμα, τότε μπορούμε να προχωρήσουμε με το θέμα». [1]
Γιατί να εξασκηθείτε στη χαλάρωση ενώ προετοιμάζεστε για τον διαλογισμό;
Κατά τον Σρι Σουάμι Σατυανάντα, ο διαλογισμός είναι μια μέθοδος με διττό αποτέλεσμα. Από τη μια οδηγεί σε χαλάρωση των σωματικών, νοητικών και συναισθηματικών εντάσεων, ενώ παράλληλα αποκαλύπτει και διορθώνει τις βαθιά ριζωμένες ψυχολογικές διεργασίες που λειτουργούν περιοριστικά στην εξέλιξη. Στην ομιλία του αναφέρει ότι για να επιτύχει ο διαλογισμός, χρειάζεται να εδραιωθεί η χαλάρωση. Διευκρινίζει ότι χαλάρωση δεν είναι η «αίσθηση άνεσης» που εφαρμόζεται σε πολυάριθμα μαθήματα γιόγκα σε όλο τον κόσμο, αλλά αυτό που ο αρχαίος σοφός Πατάντζαλι αποκαλεί Πρατυαχάρα. [2] Μάλιστα, σε σχόλιό του στα «Τέσσερα Κεφάλαια για την Ελευθερία» αναφέρει ότι, για να επιτύχουμε την πρατυαχάρα, πρέπει να αποσύρουμε τις αισθήσεις από την έλξη και την προσκόλλησή τους σε εξωτερικά αισθητηριακά ερεθίσματα. Γνωρίζουμε ότι οι αισθήσεις μεταφέρουν τα ερεθίσματα στον εγκέφαλο ως μηνύματα και τα κινητικά όργανα διεγείρονται αυτόματα, είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι. Αυτή η διαδικασία μάς οδηγεί στο να ταυτιζόμαστε με οποιαδήποτε σκέψη, συναίσθημα ή οτιδήποτε συμβαίνει γύρω μας, και αυτό φυσικά έχει ως αποτέλεσμα το να είμαστε σε εγρήγορση και σε εξωστρέφεια, εξαιτίας αυτής της κινητικής δραστηριότητας· είναι όμως εξαιρετικά δύσκολο να χαλαρώσουμε. Μόνο στην κατάσταση της πρατυαχάρα ησυχάζει ο νους. Όταν δημιουργείται η κατάσταση της πρατυαχάρα, οι αισθήσεις αποδεσμεύονται και η σύνδεσή τους με τον εγκεφαλικό φλοιό αποσυνδέεται, χωρίς να επιτρέπει σε κανένα μήνυμα να περάσει στα κινητικά όργανα, και έτσι ο νους γίνεται ήρεμος και γαλήνιος. Όταν ελευθερώνουμε τις αισθήσεις από την εξωτερική τους σύνδεση, τότε ο νους δεν κυριαρχείται πια από τα εξωτερικά ερεθίσματα, και έτσι μπορεί να εσωτερικευθεί και να παρακολουθήσει τις εσωτερικές διεργασίες.
Κάγια Στέριαμ: χαλάρωση του σώματος και του νου ως προετοιμασία για διαλογισμό
Στην παράδοση της Σατυανάντα Γιόγκα, η Κάγια Στέριαμ είναι μια τεχνική εξάσκησης στη συνειδητή σταθερότητα και την ακινησία του σώματος σε στάση διαλογισμού, πριν προχωρήσει κανείς σε μια πρακτική διαλογισμού. Κάγια σημαίνει σώμα και Στέριαμ σημαίνει σταθερότητα. Όταν το σώμα γίνεται σκόπιμα ακίνητο και σταθερό, η αναπνοή γίνεται πιο ισορροπημένη και ο νους ησυχάζει και στρέφεται προς τα μέσα. Με την πρακτική της κάγια στέριαμ, η επίγνωση αποσύρεται σταδιακά από το σώμα και επικεντρωνόμαστε σε ανώτερες πρακτικές διαλογισμού.
Μπορείτε να βρείτε την τεχνική Κάγια Στέριαμ στο βιβλίο του Σουάμι Νιραντζανανάντα, «Πράνα, Πραναγιάμα, Πράνα Βίντια» (σελ. 239-240), που είναι ένα ολοκληρωμένο εγχειρίδιο με πλήθος τεχνικών για αρχάριους έως πολύ προχωρημένους.
Πώς να προετοιμαστείτε για τον διαλογισμό;
Επιλέξτε έναν ήσυχο χώρο και τον κατάλληλο χρόνο
Το να ασκείστε σε ένα συγκεκριμένο μέρος και σε μία συγκεκριμένη ώρα κάθε μέρα, θα σας βοηθήσει να δημιουργήσετε τακτικότητα; στην πρακτική διαλογισμού σας. Ο χώρος που θα επιλέξετε πρέπει να είναι καθαρός, καλά αεριζόμενος, αλλά χωρίς ρεύματα, ούτε κάτω από ανεμιστήρα. Η καλύτερη ώρα για διαλογισμό είναι νωρίς το πρωί ή λίγο πριν πάτε για ύπνο. Η τέλεια ώρα είναι 4.00-6.00 το πρωί, γνωστή ως Μπράχμαμουχουρτα, ιδανική για πνευματικές πρακτικές, λόγω της ευοίωνης ενέργειας και της έλλειψης περισπασμών στο περιβάλλον.
Θυμηθείτε να μην διαλογίζεστε αμέσως μετά το γεύμα, αλλά αφήστε να περάσουν 4 ώρες, καθώς η πέψη δημιουργεί απόσπαση της προσοχής.
Να είστε τακτικοί! Ακόμη και δέκα λεπτά διαλογισμού κάθε μέρα είναι πολύ ωφέλιμα. Στην πορεία μπορείτε σταδιακά να παρατείνετε τον χρόνο. Αλλά η τακτικότητα; είναι υψίστης σημασίας.
Ηρεμήστε το σώμα με μια τεχνική αναπνοής
Η καλύτερη και αμεσότερη μέθοδος για τη ρύθμιση των ροών ενέργειας στο σώμα είναι η πραναγιάμα. Τα κύρια αποτελέσματα της πραναγιάμα γίνονται αισθητά στο νευρικό σύστημα και στο πράναμάγια κόσα (το λεπτό ενεργειακό σώμα). Η πραναγιάμα προετοιμάζει το σώμα να γίνει ακίνητο και τον νου να στραφεί προς τα μέσα.
- Η Νάντι Σόντανα πραναγιάμα (καθαρισμός ψυχικού δικτύου) είναι μια πρακτική πολλών σταδίων που ασκούνται διαδοχικά. Εμπεριστατωμένες οδηγίες για τη νάντι σόντανα, μπορείτε να διαβάσετε στο βιβλίο «Διαλογισμοί από τις Τάντρες» του Σρι Σουάμι Σατυανάντα Σαρασουάτι, σελίδες 138-148.
- Η Μπράμαρι πραναγιάμα (βουητό της μέλισσας) ανακουφίζει από την εγκεφαλική ένταση, απομακρύνει τον θυμό, το άγχος και την απογοήτευση, ενώ μειώνει την αρτηριακή πίεση προετοιμάζοντας το σώμα και τον νου για χαλάρωση και πρακτική διαλογισμού. Μπορείτε να βρείτε αναλυτικές οδηγίες για την μπράμαρι στο βιβλίο «Άσανα, Πραναγιάμα, Μούντρα, Μπάντα».
Θέσε μια κατεύθυνση
Στον διαλογισμό χρειάζεται να υπάρχει σαφήνεια ως προς το τι θέλετε να επιτύχετε. Ο Σουάμι Νιραντζανανάντα μάς αναφέρει ότι, χωρίς πρόθεση, δεν μπορεί να επιτύχει κανείς πολλά· το πιθανότερο είναι να κάνει κύκλους. Πολλοί άνθρωποι (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν έχουν κάνει ποτέ γιόγκα) αποφασίζουν ότι θέλουν να κάνουν διαλογισμό, αλλά όταν ερωτώνται γιατί, πραγματικά δεν μπορούν να απαντήσουν. Δεν έχουν σαφή σκοπό. Μπορεί να έχουν ακούσει ή διαβάσει κάπου ότι ο διαλογισμός είναι καλός και φέρνει οφέλη, και έτσι αποφασίζουν να κάνουν διαλογισμό. Αλλά αυτό είναι αρκετά ασαφές. Επομένως, πρώτα, πρέπει να καθοριστεί η πρόθεση. Για παράδειγμα, η πρόθεσή σας μπορεί να είναι να έχετε καλύτερη μνήμη, να έχετε νοητική διαύγεια, καλύτερη συγκέντρωση, να μπορείτε να διαχειριστείτε την αρνητικότητα ή τα δύσκολα συναισθήματα που σας κατακλύζουν. Αυτά είναι μόνο μερικά παραδείγματα.
Μόλις η πρόθεση είναι ξεκάθαρη, τότε μπορεί να χαραχτεί ένα μονοπάτι — και ο δάσκαλος γιόγκα μπορεί να σας καθοδηγήσει προς τη σωστή κατεύθυνση, οδηγώντας σας σταδιακά προς τον στόχο σας.
Ποιες είναι οι καλύτερες άσανα προετοιμασίας, για χαλάρωση και διαλογισμό;
Ο στόχος όλων των σωματικών στάσεων που επιλέγονται για την προετοιμασία για διαλογισμό είναι να επιτρέψουν στον ασκούμενο να καθίσει εντελώς ακίνητος για ένα χρονικό διάστημα, χωρίς καμία σωματική ενόχληση. Όσο πιο σταθεροί είστε στη στάση διαλογισμού σας, τόσο πιο συγκεντρωμένος και λιγότερο διασπασμένος θα είναι ο νους. Για τη χαλάρωση των αρθρώσεων και για την απελευθέρωση της ροής της πράνα, οι καλύτερες άσανα είναι οι σειρές Πάουανμουκτασανα 1-3. Πιο συγκεκριμένα, ο Σρι Σουάμι Σατυανάντα συνέστησε τις γκούλφ τσάκρα (περιστροφή αστραγάλου), τζάνου τσάκρα (μανιβέλα γονάτου), άρντα τίταλι άσανα (μισή πεταλούδα), σρόνι τσάκρα (περιστροφή ισχίου) και πούρνα τίταλι (πλήρης πεταλούδα). Επίσης, τις βάγιου νισκάσανα (στάση απελευθέρωσης αέρα), ούνταρακαρσανασανα (στάση διάτασης των κοιλιακών) και σάιταλιασανα (στάση χαλάρωσης του ζώου). Άσανα που χαλαρώνουν τη σπονδυλική στήλη, όπως οι ταντάσανα (στάση του φοίνικα), τιριάκα ταντάσανα (στάση του ταλαντευόμενου φοίνικα), κάτιτσακρασανα (στάση περιστροφής της μέσης), οποιεσδήποτε κάμψεις της σπονδυλικής στήλης προς τα εμπρός και προς τα πίσω, καθώς και η βιπαρίτα καράνι (ανεστραμμένη στάση), θα σας βοηθήσουν να καθίσετε πιο άνετα όταν κάνετε διαλογισμό.
Μετά από αυτές τις άσανα, μπορείτε να επιλέξετε μια στάση χαλάρωσης, όπως την ύπτια στάση σαβάσανα (στάση πτώματος). Αυτή η στάση αναπτύσσει την επίγνωση του σώματος. Όταν το σώμα είναι εντελώς χαλαρό, η επίγνωση του νου αυξάνεται, αναπτύσσοντας την πρατυαχάρα.
Οι στάσεις διαλογισμού που μπορείτε να κάνετε είναι:
- Σουκάσανα (εύκολη στάση)
- Άρντα παντμάσανα (στάση του μισού λωτού)
- Παντμάσανα (στάση του λωτού)
- Σιντάσανα (ολοκληρωμένη στάση για άνδρες)
- Σίντα γιόνι άσανα (ολοκληρωμένη στάση για γυναίκες)
- Σουαστικάσανα (ευοίωνη στάση)
- Ντυάνα Βιράσανα (στάση διαλογισμού του ήρωα)
- Βατζράσανα (στάση του κεραυνού)
- Ανάντα μαντιράσανα (μεθυστική στάση της ευδαιμονίας)
- Πάνταντιρασανα (στάση εξισορρόπησης αναπνοής)
- Μπαντράσανα (ευγενική στάση)
Είναι σημαντικό να λάβετε υπόψη ότι τα γόνατα, οι αστράγαλοι, οι γοφοί και η σπονδυλική σας στήλη, χρειάζεται να αισθάνονται άνετα και να μην υπάρχει πόνος ή ενόχληση σε κανένα μέρος του σώματος. Μην χρησιμοποιείτε αδικαιολόγητη βία σε καμία περίπτωση και βρίσκετε πάντα την καλύτερη στάση που θα ενισχύσει την πρακτική διαλογισμού σας.
Κάθε άτομο είναι διαφορετικό και πρέπει να φροντίζει τις ανάγκες του σώματός του, γι' αυτό, όπου χρειάζεται, να χρησιμοποιούνται στηρίγματα (μαξιλάρια, κουβέρτες, μπλοκ γιόγκα), να κάθεστε σε μια καρέκλα ή να ακουμπάτε σε έναν τοίχο για να ανακουφίσετε τυχόν πόνο ή ενόχληση σε οποιαδήποτε από τις στάσεις ή τις άσανα που κάνετε.
Επισκεφθείτε το κανάλι μας στο You Tube, στο Σατυανάντασραμ Ελλάδος, και ζήστε την ομορφιά των πρακτικών διαλογισμού.
(https://www.youtube.com/c/SatyanandashramHellas/playlists)
[1] http://www.yogamag.net/archives/1970s/1976/7601/7601med.html
[2] Ό.π.