Updated on: 05.05.2025

Η Σατυανάντα Γιόγκα Νίντρα® είναι μια πολύ ισχυρή πρακτική, η οποία προέρχεται από την Τάντρα και υφίσταται εδώ και χιλιάδες χρόνια. Με αυτήν την πρακτική μαθαίνει κανείς πώς να χαλαρώνει τον νου του συνειδητά. Είναι μια κατάσταση δυναμικού ύπνου, παρότι ουσιαστικά ο ασκούμενος δεν κοιμάται. Στην πραγματικότητα, ο ύπνος, σύμφωνα με τη γιόγκα, δεν θεωρείται χαλάρωση. Τι είναι λοιπόν η χαλάρωση; Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι χαλάρωση είναι να πίνεις ένα ποτό στο τέλος της ημέρας ή να ανάβεις ένα τσιγάρο ή να χύνεσαι σε μια άνετη πολυθρόνα για να δεις τηλεόραση ή να χαζέψεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Άλλοι πιστεύουν ότι ο μοναδικός τρόπος για να χαλαρώσουν είναι να πάρουν μια χούφτα ηρεμιστικά. Ωστόσο, καμία από αυτές τις συνήθειες δεν μπορεί ποτέ να σταθεί ως επιστημονικός ορισμός της χαλάρωσης. Πρόκειται απλώς για αισθητηριακές εκτροπές, οι οποίες δεν φέρνουν παρά μόνο μία προσωρινή ανακούφιση από την ένταση. Τα ηρεμιστικά και όλα τα παρεμφερή, δεν μπορούν να αφαιρέσουν τη βασική αιτία της έντασης. Αντιμετωπίζουν μόνο τα συμπτώματα.

Η γιόγκα νίντρα θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα γιογκικό «ηρεμιστικό», καθώς αποτελεί μια φυσική μέθοδο χαλάρωσης του νου και του σώματος. Η πραγματική χαλάρωση είναι μια εμπειρία κατά την οποία παραμένει κανείς συνειδητός, ξύπνιος και με επίγνωση, έχοντας αποσυρθεί από εμπειρίες προερχόμενες από τις αισθήσεις. Η χαλάρωση είναι ένα θέμα για το οποίο γίνεται εκτενής λόγος, ωστόσο πολύ λίγοι άνθρωποι είναι πραγματικά σε θέση να τη βιώσουν, καθώς σχεδόν όλοι μας αντιμετωπίζουμε εντάσεις, μυϊκές, συναισθηματικές και νοητικές.

Εξαιτίας αυτής της αδυναμίας μας να επιτρέψουμε στο σώμα, τον νου και τα συναισθήματα να χαλαρώσουν, βρισκόμαστε πλέον αντιμέτωποι με μια ποικιλία διαταραχών που σχετίζονται με το άγχος. Οι διαταραχές αυτές μπορεί να είναι ο διαβήτης, οι καρδιαγγειακές διαταραχές, η υπέρταση ή η ημικρανία, το άσθμα, τα έλκη, οι διαταραχές της πέψης, οι δερματικές παθήσεις και ο καρκίνος, ασθένειες που προκύπτουν από τις πιέσεις που ασκούνται στο σώμα και τον νου.

Η συνεχής φόρτιση και το άγχος παρεμβαίνουν στη λειτουργία των φυσικών οργάνων και τα οδηγούν σε συστηματική κατάρρευση. Ωστόσο, στη γιόγκα νίντρα, οι νοητικές εντάσεις απομακρύνονται με τη χαλάρωση, αρχικά, του συνειδητού νου και στη συνέχεια των βαθύτερων πεδίων του υποσυνείδητου νου, με αποτέλεσμα να λαμβάνουν χώρα εκπληκτικές αλλαγές στην υγεία του ασκούμενου. Ο υποσυνείδητος νους είναι αυτός που ουσιαστικά ελέγχει όλες τις λειτουργίες του σώματος. Αν έχουμε συσσωρεύσει πολλή ένταση στα πεδία του υποσυνείδητου νου, πώς μπορεί να υπάρξει αρμονία και ισορροπία στις σωματικές μας λειτουργίες; Είναι αδύνατον.

Ένας νους που είναι απαλλαγμένος από τη νοητική και συναισθηματική ένταση, επιτρέπει στο σώμα να εκτελεί απρόσκοπτα τις λειτουργίες του. Για τον λόγο αυτό, όσο περισσότερο μπορούμε να απομακρύνουμε την ένταση από τον νου, τόσο λιγότερο ευάλωτοι γινόμαστε απέναντι στην εκδήλωση ασθενειών. Ο σπόρος της ασθένειας βρίσκεται στον νου, γεννιέται στον νου και εκδηλώνεται στο σώμα.

Ο Σρι Σουάμι Σατυανάντα έλεγε ότι ένας μεγάλος αριθμός ασθενειών, όπως ο καρκίνος, γεννιούνται στον νου και εκδηλώνονται στο σώμα μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι περισσότερες ασθένειες προκαλούνται κυρίως εξαιτίας της νοητικής έντασης, όπως και από καταπιεσμένα αισθήματα ή συναισθήματα. Ο Σρι Σουάμι Σατυανάντα μίλησε γι’ αυτό τον προηγούμενο αιώνα, λέγοντας ότι, «Το παγκόσμιο πρόβλημα σήμερα δεν είναι η πείνα, η φτώχεια, τα ναρκωτικά ή ο φόβος του πολέμου. Είναι η ένταση, η υπέρταση, η ολοσχερής πίεση. Αν ξέρετε πώς να απαλλαγείτε από την ένταση, ξέρετε πώς να λύσετε τα προβλήματά σας στη ζωή».

Η φιλοσοφία της γιόγκα, καθώς και η σύγχρονη ψυχολογία, απαριθμούν τρεις βασικές μορφές έντασης, οι οποίες ευθύνονται για τα περισσότερα άγχη της σύγχρονης ζωής.

Η πρώτη είναι η μυϊκή ένταση. Επηρεάζει το σώμα, το νευρικό σύστημα και οδηγεί σε ορμονική ανισορροπία. Όλα αυτά αντιμετωπίζονται εύκολα με τη χαλάρωση που επιτυγχάνεται στην κατάσταση της γιόγκα νίντρα.

Η δεύτερη μορφή έντασης είναι η συναισθηματική, η οποία προέρχεται από την αδυναμία μας να διαχειριστούμε τη συναισθηματική μας φύση και να παραμείνουμε ισορροπημένοι όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις κύριες διττότητες της ζωής, όπως το κέρδος και τη ζημία, την επιτυχία και την αποτυχία, τον έπαινο και την κριτική, την ευτυχία και τη δυστυχία κ.λπ. Οι συναισθηματικές εντάσεις πηγάζουν επίσης από την αδυναμία μας να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας ελεύθερα και ανοιχτά· τις περισσότερες φορές, τα καταπνίγουμε. Όσο περισσότερο απωθούμε τα συναισθήματά μας, τόσο πιο βαθιά ριζώνουν οι εντάσεις μας, καθιστώντας αδύνατη την απομάκρυνσή τους μέσω του συνηθισμένου ύπνου ή της χαλάρωσης. Η γιόγκα νίντρα μπορεί, ωστόσο, να χαλαρώσει ολόκληρη τη συναισθηματική δομή του νου.

Υπάρχουν επίσης οι νοητικές εντάσεις, που προκύπτουν από την υπερβολική νοητική δραστηριότητα, την υπερβολική σκέψη, την αδυναμία να σταματήσουμε τη «φλυαρία» του νου και την τάση να σκεφτόμαστε αρνητικά. Έτσι, όταν ασκούμεθα στη γιόγκα νίντρα, ειδικά αν την κάνουμε τακτικά, αυτές οι τριπλές εντάσεις μπορούν σταδιακά να ανακουφιστούν και να απομακρυνθούν.

Ο σκοπός της Γιόγκα Νίντρα

Η γιόγκα νίντρα είναι μια επιστημονική μέθοδος απομάκρυνσης αυτών των τριπλών εντάσεων με συστηματικό τρόπο. Ο σκοπός της γιόγκα νίντρα είναι να φτάσουμε σε εκείνη την κατάσταση του νου, ανάμεσα στην εγρήγορση και την ονειρική κατάσταση, όπου παραμένουμε στα όρια μεταξύ της εγρήγορσης και της υποσυνείδητης ή ασυνείδητης κατάστασης. Δεν είναι κάτι το εύκολο. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να είναι επαρκώς συνειδητοί και με επίγνωση, ώστε να πιάσουν τη στιγμή που περνούν από την εγρήγορση προς μια ονειρική κατάσταση, ενώ άλλοι όχι. Ο υποσυνείδητος και ο ασυνείδητος νους είναι οι πιο ισχυρές δυνάμεις του ανθρώπου. Ο Σρι Σουάμι Σατυανάντα είπε κάποτε: «Αν μπορείς να ελέγξεις τον νου, μπορείς να κάνεις τα πάντα· αν μπορείς να ελέγξεις το ανεξέλεγκτο στον νου, τότε είσαι ένας γκούρου».

Στο βιβλίο του, Γιόγκα Νίντρα, μας λέει, «ο υποσυνείδητος νους είναι ένας πολύ υπάκουος μαθητής και εκτελεί αμέσως τις εντολές που του δίνετε. Αν ξέρετε πώς να ασκηθείτε στη γιόγκα νίντρα, μπορείτε να εκπαιδεύσετε πλήρως τον υποσυνείδητο και τον ασυνείδητο νου σας. Τότε, ο κοινός νους θα ακολουθήσει. Η γιόγκα νίντρα είναι η επιστήμη της χαλάρωσης, η οποία μας βοηθάει να καταδυθούμε στα πεδία του υποσυνείδητου νου, χαλαρώνοντας και απομακρύνοντας έτσι τις εντάσεις και εδραιώνοντας την αρμονία σε όλες τις πτυχές της ύπαρξής μας».

Πώς ο Σρι Σουάμι Σατυανάντα ανακάλυψε τη Γιόγκα Νίντρα

Όταν ο Σρι Σουάμι Σατυανάντα ήταν νεαρός μαθητής και ζούσε στο Ρισικές, στο άσραμ του γκούρου του (1943-1956), ο Σρι Σουάμι Σιβανάντα τού ζήτησε να πάει σε ένα γειτονικό άσραμ ως νυχτοφύλακας, όπου έπρεπε να φυλάει τους σαννυάσιν μέχρι τις τέσσερις το πρωί. Κατόπιν, του επιτρέπονταν να κοιμηθεί. Έτσι, γύρω στις τέσσερις η ώρα, οι σαννυάσιν ξυπνούσαν και ξεκινούσαν την απαγγελία των βεδικών μάντρα, ενώ ο Σρι Σουάμι Σατυανάντα κοιμόταν. Αυτό συνεχίζονταν κάθε βράδυ για περίπου έξι μήνες και μετά από αυτό το διάστημα επέστρεψε στο άσραμ του γκούρου του.

Περίπου ένα χρόνο αργότερα, άκουσε αυτούς τους ίδιους ύμνους στο άσραμ του γκούρου του και δεν θυμόταν να τους έχει ακούσει κάπου ποτέ πριν. Παρ’ όλα αυτά, τις γνώριζε πολύ καλά αυτές τις ψαλμωδίες. Πήγε λοιπόν στον Σρι Σουάμι Σιβανάντα και του ανέφερε ότι οι ψαλμωδίες τού ήταν εξαιρετικά οικείες, παρότι δεν θυμόταν να τις έχει ποτέ διδαχθεί. Ο Σρι Σουάμι Σιβανάντα απάντησε λέγοντας, ότι οι ψαλμωδίες αυτές απαγγέλλονταν στο γειτονικό άσραμ κατά τη διάρκεια των έξι μηνών που ο Σρι Σουάμι Σατυανάντα έκανε εκεί τη νυχτερινή του βάρδια. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε μια πραγματική αποκάλυψη για τον Σουάμι Σατυανάντα.  Στο βιβλίο του, ο Σρι Σουάμι Σατυανάντα γράφει:

Αυτό υπήρξε για μένα μια τεράστια αποκάλυψη. Γνωρίζω ότι η γνώση της γιόγκα μεταδίδεται απευθείας μέσω των αισθήσεων, αλλά, από αυτή την εμπειρία, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι μπορεί επίσης κανείς να αποκτήσει γνώση άμεσα και χωρίς κανένα αισθητηριακό μέσο. Αυτή ήταν η γέννηση της γιόγκα νίντρα. 

Αναθεώρησε τότε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονταν τη διαδικασία της μάθησης, αφού συνειδητοποίησε ότι η μάθηση δεν αποκτάται απλώς μέσω των πέντε αισθήσεων, όταν κάποιος είναι ξύπνιος. Ήταν πλέον φανερό πως, ακόμη και κατά τον ύπνο, όταν κανείς βρίσκεται σε ασυνείδητη κατάσταση, υπάρχει κάτι μέσα του που παραμένει ξύπνιο, το οποίο είναι σε θέση να μάθει, συλλέγοντας πληροφορίες από το περιβάλλον.  Και η διαπίστωση αυτή ήταν που τον οδήγησε στις έρευνές του στα αρχαία κείμενα, στα οποία ανακάλυψε τις πρακτικές της γιόγκα νίντρα, που προέρχονται από τη νυάσα.   

Η Γιόγκα Νίντρα μπορεί να γίνει από όλους

Ας δούμε τώρα πιο προσεκτικά τα χαρακτηριστικά στοιχεία της γιόγκα νίντρα. Υπάρχουν πολλές και διαφορετικές τεχνικές: για άτομα που πάσχουν από υπέρταση, από καρκίνο, ή από άλλες δύσκολες καταστάσεις. Βεβαίως, υπάρχουν επίσης τεχνικές στη γιόγκα νίντρα για όσους θέλουν να εμβαθύνουν στην πιο πνευματική πλευρά της γιόγκα. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια πολύ απλή πρακτική, που μπορεί να ασκηθεί χρησιμοποιώντας ακόμη και μια ηχογράφηση. Η ίδια η πρακτική διαρκεί γενικά από 20 έως 40 λεπτά.

Στη γιόγκα νίντρα, σας ζητείται να ξαπλώσετε σε μια πολύ άνετη στάση. Αν αυτό σας είναι δύσκολο, μπορείτε να κάνετε γιόγκα νίντρα σε μια αναπαυτική καρέκλα. Ουσιαστικά, το μόνο που χρειάζεται, είναι να βρείτε μία θέση στην οποία το σώμα σας θα αισθάνεται χαλαρό και, στη συνέχεια, να ακολουθήσετε τις οδηγίες.

Η γιόγκα νίντρα ξεκινά με ένα μικρό στάδιο προετοιμασίας. Κατόπιν, ο ασκούμενος καλείται να δημιουργήσει τη σανκάλπα του. Η σανκάλπα είναι μία απόφαση που επαναλαμβάνεται κατά τη διάρκεια της γιόγκα νίντρα. Χρειάζεται να είμαστε πολύ ακριβείς και ξεκάθαροι στον τρόπο με τον οποίο σχηματίζουμε τη σανκάλπα μας. Η απόφασή μας πρέπει να είναι λογική, έτσι ώστε να γίνεται αποδεκτή από το υποσυνείδητο, διαφορετικά δεν θα καταφέρει να διεισδύσει σε αυτό. Οι σανκάλπα πρέπει να σχηματίζονται σε καταφατικό ενεστώτα ή σε ενεστώτα διαρκείας, για παράδειγμα: «Βρίσκομαι στη διαδικασία να ανακτήσω ολοκληρωτική υγεία» ή «Αφυπνίζω το πνευματικό μου δυναμικό» ή «Είμαι μια θετική δύναμη για την εξέλιξη των άλλων» ή «Επιτυγχάνω σε όλα όσα αναλαμβάνω». Η σανκάλπα επαναλαμβάνεται με τις ίδιες ακριβώς λέξεις κάθε φορά που χρειάζεται κατά τη διάρκεια της πρακτικής.

Το επόμενο στάδιο είναι η περιφορά της συνειδητότητας. Εδώ χρειάζεται να ακολουθήσετε τις οδηγίες, μεταθέτοντας την επίγνωση σε κάθε σημείο του σώματος όπως αναφέρεται από τον εισηγητή. Ακολουθεί η επίγνωση της αναπνοής, και, κάποιες φορές, η επίγνωση των διαφόρων συναισθημάτων και αισθήσεων. Έπεται ένας οραματισμός και η επανάληψη της σανκάλπα, με τα ίδια ακριβώς λόγια. Το τελευταίο στάδιο ολοκληρώνει την πρακτική.

Αυτό που είναι σημαντικό, είναι το να μην λειτουργείτε διανοητικά ενώ κάνετε την πρακτική. Αν χάσετε μια οδηγία, μην ανησυχείτε γι’ αυτό, απλώς ακολουθήστε την επόμενη οδηγία, γιατί καθώς μπαίνετε σε βαθιά χαλάρωση, θα διαπιστώσετε συχνά ότι ενώ ο νους σας περιπλανιέται, μπορεί και επιστρέφει στις οδηγίες. Αυτό είναι πιθανόν να συμβεί αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της πρακτικής. Δεν χρειάζεται να ανησυχήσετε ότι χάνετε μέρος των οδηγιών, καθώς, όταν το αντιληφθείτε, συνεχίζετε απλώς με τις οδηγίες που σας δίνονται εκείνη τη στιγμή. Προσπαθήστε να μην κοιμηθείτε.

Φυσικά, πολλοί άνθρωποι αποκοιμιούνται στη γιόγκα νίντρα. Σε αυτήν την περίπτωση, οι πληροφορίες που δίνονται εξακολουθούν να περνούν στο υποσυνείδητο, όμως τα πραγματικά οφέλη της γιόγκα νίντρα χάνονται. Ο σκοπός είναι να βρεθείτε στο όριο μεταξύ ύπνου και ξύπνου. Σε αυτήν την κατάσταση είναι που επιτυγχάνεται πλήρης μυϊκή χαλάρωση και σε αυτήν την κατάσταση είναι που οι συναισθηματικές και νοητικές εντάσεις μπορούν να αρχίσουν σιγά-σιγά να απελευθερώνονται.

Τα απίστευτα οφέλη της Γιόγκα Νίντρα

• Χαλαρώνει ολόκληρο το φυσικό και ψυχολογικό σύστημα του σώματος και έτσι αναζωογονεί τόσο το σώμα όσο και τον νου.   
• Μειώνει την ανάγκη μας για ύπνο· μία ώρα γιόγκα νίντρα θεωρείται ότι αντιστοιχεί σε τέσσερις ώρες ύπνου.   
• Επιφέρει ύπνο σε περιπτώσεις αϋπνίας.
• Προκαλεί μια κατάσταση ευεξίας και χαράς, η οποία απλά αναβλύζει από μέσα μας και μας κάνει να νιώθουμε καλά με τον εαυτό μας.   
• Όταν χρησιμοποιείται ως θεραπεία, μπορεί να απομακρύνει τους φόβους, τα συμπλέγματα, τις φοβίες και τις αναστολές.
• Ενισχύει τη διαδικασία της μάθησης.   
• Οδηγεί στην κατάσταση της πρατυαχάρα, κατά την οποία αποσύρουμε τον νου από τα ερεθίσματα των αισθήσεων και, ως αποτέλεσμα, ο νους μας εσωτερικεύεται.
• Μαθαίνουμε να ταυτιζόμαστε με τον ντράστα (τον αντικειμενικό θεατή) και να παρατηρούμε τα περιεχόμενα του νου, χωρίς να ταυτιζόμαστε με αυτά.
• Μέσα από αυτήν τη διαδικασία, αποκτούμε ταυτόχρονα επίγνωση των διαφορετικών επιπέδων του νου μας.

Η γιόγκα νίντρα είναι μια διαδικασία σταδιακής επαφής, σύνδεσης και κοινωνίας με τον αληθινό μας Εαυτό.  Είναι ένα πραγματικό εργαλείο μετασχηματισμού.

Κατεβάστε δωρεάν την εφαρμογή Satyam Yoga Prasad και απολαύστε τις συνεδρίες Satyananda Yoga Nidra® στο: https://satyamyogaprasad.net/audio/audiopractices?prop=audio