Τι είναι η μπαστρίκα πραναγιάμα;

Μπαστρίκα είναι μια σανσκριτική λέξη που σημαίνει φυσούνα ή φυσερό, σαν αυτή που χρησιμοποιείται για να τροφοδοτήσει με αέρα μια φωτιά.

Κατά την άσκηση, η κίνηση του διαφράγματος λειτουργεί σαν αντλία, και δυναμώνει την εσωτερική φωτιά παράγοντας θερμότητα σε σωματικό, ενεργειακό και ψυχικό επίπεδο. Γι’ αυτό η μπαστρίκα πραναγιάμα είναι γνωστή και ως «αναπνοή του φυσερού»· μια τεχνική που αφυπνίζει την ενέργεια και ενισχύει τη θερμότητα και την κυκλοφορία σε όλο το σώμα.

Η μπαστρίκα πραναγιάμα ανήκει στις αναζωογονητικές πρακτικές. Αυξάνει την πράνα και τη θερμότητα στο σώμα, και παραδοσιακά ασκείται κατά τους χειμερινούς μήνες.

Τα οφέλη της είναι εκτεταμένα και βαθιά μεταμορφωτικά, αγγίζοντας κάθε επίπεδο της ύπαρξης: το σωματικό, το ενεργειακό, το νοητικό και το ψυχικό.

Πώς να προετοιμαστείτε για την μπαστρίκα πραναγιάμα;

Η μπαστρίκα είναι μια πρακτική που χρειάζεται χρόνο για να την αναπτύξει κανείς. Δεν συνίσταται μια βιαστική προσέγγιση, καθώς οι πνεύμονες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι. Ο ασκούμενος οφείλει να προχωρά με αργό ρυθμό, σεβόμενος τις δυνατότητές του. Κάθε στάδιο και κάθε τεχνική, όπως περιγράφονται παρακάτω, θα πρέπει να αφομοιώνονται πλήρως πριν προχωρήσουμε στα επόμενα.

Είναι επίσης σημαντικό να προηγηθεί της πρακτικής η ακόλουθη προετοιμασία:

1.Στάση

Η γρήγορη, κίνηση του διαφράγματος που απαιτεί αυτή η πρακτική, σαν μία τρόμπα/αντλία που φουσκώνει, χρειάζεται μια σταθερή άσανα. Οι γιόγκι συνιστούν στάσεις που «κλειδώνουν» το σώμα σε σταθερή θέση, όπως η παντμάσανα (στάση του λωτού) ή η σιντάσανα (για τους άνδρες) και η σίντα γιόνι άσανα (για τις γυναίκες). Όταν η βάση είναι σταθερή, η κοιλιά μπορεί να κινείται πιο ελεύθερα. Αν οι παραπάνω γιογκικές στάσεις δεν είναι εφικτές, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και άλλες καθιστές στάσεις που προσφέρουν ισορροπία και στήριξη.

2.Καθαρή ροή αναπνοής στα ρουθούνια

Αφού σταθεροποιηθεί η στάση του σώματος, είναι σημαντικό να καθαριστούν τα ρουθούνια, ώστε ο αέρας να ρέει ελεύθερα, χωρίς εμπόδια. Για να διευκολυνθεί αυτή η διαδικασία, μπορεί να προηγηθεί η πρακτική του τζάλα νέτι (καθαρισμός των ρουθουνιών με αλατόνερο).

3.Κοιλιακή αναπνοή

Οι ασκούμενοι θα πρέπει να είναι ήδη εξοικειωμένοι με την κοιλιακή αναπνοή, γνωστή και ως διαφραγματική αναπνοή.

4.Μούντρα και Μπάντα

Στην εξέλιξη της πρακτικής προστίθενται μούντρα και μπάντα. Είναι σημαντικό να έχει κανείς εξασκηθεί επαρκώς και σε αυτές οι τεχνικές προτού ενσωματωθούν στην άσκηση.

Πώς να κάνετε την μπαστρίκα πραναγιάμα σωστά

Ένταση αναπνοής

Η μπαστρίκα πραναγιάμα μπορεί να εξασκηθεί σε τρία διαφορετικά επίπεδα έντασης: αργό, μέσο και γρήγορο. Αυτό εξαρτάται τόσο από την εμπειρία του ασκούμενου, όσο και από τον σκοπό της πρακτικής.

Αργή ή ήπια μπαστρίκα: ασκείται χωρίς επιπλέον δύναμη κατά την εισπνοή ή την εκπνοή· περίπου μία αναπνοή κάθε δύο δευτερόλεπτα.

Μέση μπαστρίκα : ασκείται με περισσότερη προσπάθεια, για να επιτευχθεί περίπου μία αναπνοή ανά δευτερόλεπτο.

Γρήγορη μπαστρίκα: είναι η αύξηση του ρυθμού σε περίπου δύο αναπνοές κάθε ανά δευτερόλεπτο.

Προοδευτική εξέλιξη σε στάδια

Η πρακτική ακολουθεί προοδευτικά πολλά στάδια. Στην παράδοση της Σατυανάντα Γιόγκα, και όπως περιγράφεται στο βιβλίο «Πράνα και Πραναγιάμα» του Σουάμι Νιραντζανανάντα Σαρασουάτι, υπάρχουν πέντε τεχνικές.

Οι τεχνικές 1 και 2 απευθύνονται σε αρχαρίους και αποτελούν τη βασική μέθοδο εξάσκησης. Στην Τεχνική 1 η αναπνοή γίνεται και από τα δύο ρουθούνια και στην Τεχνική 2 η αναπνοή οδηγείται εναλλακτικά σε κάθε ρουθούνι αντίστοιχα.

Η τεχνική 3 είναι μέσου επιπέδου. Σε αυτό το επίπεδο αυξάνεται ο αριθμός των αναπνοών και εισάγεται το εσωτερικό κράτημα της αναπνοής με μπάντα, σε κάθε γύρο.

Η Τεχνική 4 είναι προχωρημένο επίπεδο. Ο αριθμός των αναπνοών αυξάνεται περαιτέρω και προστίθεται επιπλέον εξωτερικό κράτημα της αναπνοής.

Τέλος, στην Τεχνική 5 όλα τα παραπάνω στοιχεία της πρακτικής συνδυάζονται με την μάχα μπάντα (το μεγάλο ενεργειακό κλείδωμα) που συνδυάζει τη μούλα μπάντα (κλείδωμα του περίνεου στους άνδρες και του τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες), το ουντιγιάνα μπάντα (κλείδωμα στην περιοχή της κοιλιά) και τη τζάλα μπάντα (κλείδωμα του λαιμού).

Περιγραφή της πρακτικής

Για την μπαστρίκα πραναγιάμα είναι προϋπόθεση η προετοιμασία της στάσης του σώματος και των ρουθουνιών, καθώς και η κατάλληλη εσωτερική στάση. Έπεται η εισπνοή και η εκπνοή ίσης δύναμης και διάρκειας, υιοθετώντας έναν ρυθμό και μία ένταση που θα εκτελείται με άνεση και θα μπορεί να γίνει για κάποιο χρονικό διάστημα χωρίς καταπόνηση.

Ο αριθμός των αναπνοών σε κάθε γύρο μπορεί να αυξηθεί αργά και σταδιακά. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να ξεκινήσει με 20 αναπνοές και να αυξήσει με ρυθμό 5 αναπνοές τον μήνα. Επομένως, μετά από 6 μήνες τακτικής εξάσκησης, μπορεί να κάνει 50 αναπνοές σε κάθε γύρο.

Το κράτημα της αναπνοής, οι μούντρα και οι μπάντα, προστίθενται ή όχι, ανάλογα με την τεχνική και το επίπεδο του ασκούμενου.

Κάντε ένα διάλειμμα

Μετά από κάθε γύρο, ενθαρρύνεται μια παύση, επιτρέποντας στην αναπνοή να αυτορυθμιστεί, πριν αρχίσουν οι επόμενοι γύροι.

Ποια είναι τα οφέλη της μπαστρίκα πραναγιάμα;

Όταν η μπαστρίκα πραναγιάμα ασκείται συστηματικά και με επίγνωση, επιφέρει ένα ευρύ φάσμα οφελημάτων.

Βελτιώνει την αναπνοή

Εξ αιτίας της ταχείας ανταλλαγής αέρα στους πνεύμονες, υπάρχει αύξηση της ανταλλαγής οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα στην κυκλοφορία του αίματος. Αυτό οδηγεί σε διέγερση του μεταβολικού ρυθμού, παράγοντας θερμότητα και ενέργεια στο σύστημα.

Αποτοξινώνει τον οργανισμό

Η αυξημένη διέγερση βελτιώνει την απομάκρυνση των αποβλήτων και των τοξινών σε κυτταρικό επίπεδο και καθαρίζει το αίμα. Μειώνεται το διοξείδιο του άνθρακα στην κυκλοφορία του αίματος και με αυτόν τον τρόπο είναι ευκολότερο το εξωτερικό κράτημα της αναπνοής.

Κοιλιακό μασάζ

Η έντονη κίνηση του διαφράγματος πάνω-κάτω κάνει ένα εσωτερικό μασάζ και τονώνει τους κάτω λοβούς των πνευμόνων και τα κοιλιακά όργανα, αφαιρώντας εσωτερικές εντάσεις και μπλοκαρίσματα και βελτιώνοντας το πεπτικό σύστημα και την κυκλοφορία του αίματος.

Αυτές οι κινήσεις ενισχύουν επίσης τους κοιλιακούς μύες, που κρατάνε τα εσωτερικά όργανα στη θέση τους, ώστε να μην τραβούν τον οσφυϊκό σπόνδυλο προς τα εμπρός, κάτι που είναι συχνά η αιτία του πόνου στη μέση.

Ωφελεί το νευρικό σύστημα και τον νου

Η μπαστρίκα πραναγιάμα εξισορροπεί και ενισχύει το νευρικό σύστημα, επιφέροντας νοητική ησυχία και συγκέντρωση. Βοηθά σε καταστάσεις υστερίας, χρόνιας κατάθλιψης, νεύρωσης και σε ορισμένες περιπτώσεις ψύχωσης.

Αυξάνει την πράνα και καθαρίζει τα ενεργειακά μπλοκαρίσματα

Η μπαστρίκα πραναγιάμα αυξάνει τη ζωτικότητα, καθώς ενισχύει την πράνα που κυκλοφορεί στο σύστημα. Αναπληρώνει επίσης το πρανικό απόθεμα και εναρμονίζει τις διάφορες πράνα στο σώμα. Αυτή η πρακτική δημιουργεί αρκετή ενέργεια και θερμότητα, και οδηγεί στη λύση των ενεργειακών κόμπων (γκράντι) που βρίσκονται στο σουσούμνα νάντι (ενεργειακό κανάλι που βρίσκεται στη σπονδυλική στήλη), ανοίγοντας τον δρόμο για την ανύψωση της πνευματικής ενέργειας (κουνταλίνη σάκτι).

Πόση ώρα θα πρέπει να αφιερώνετε καθημερινά στην μπαστρίκα πραναγιάμα για βέλτιστα αποτελέσματα;

Αρχικά, όχι περισσότερο από 2-3 γύρους. Στην πραγματικότητα, το πόση ώρα και ποια ακριβώς στοιχεία της μπαστρίκαπραναγιάμα χρειάζεται να προσθέσει κάποιος, εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η κατάσταση της υγείας, ο τρόπος ζωής και οι προσωπικοί στόχοι. Είναι καλύτερο να συμβουλευτείτε έναν έμπειρο δάσκαλο γιόγκα πριν προχωρήσετε πέρα από τις αρχικές τεχνικές της πρακτικής.

Υπάρχουν προφυλάξεις και αντενδείξεις;

Επειδή πρόκειται για μια δυναμική πρακτική, η οποία απαιτεί πολλή ενέργεια, οι αρχάριοι, ειδικά, θα πρέπει να ξεκινήσουν κάνοντας την πρακτική χαλαρά και να ξεκουράζονται για λίγο, μετά από κάθε γύρο. Συνιστάται να αποφεύγεται η βίαιη αναπνοή, το υπερβολικό τίναγμα του σώματος και η στρέβλωση του προσώπου. Εάν υπάρχει αίσθημα λιποθυμίας, υπερβολικής εφίδρωσης ή εμετού, σταματήστε την πρακτική και συμβουλευτείτε έναν έμπειρο δάσκαλο γιόγκα. Αυτές είναι ενδείξεις ότι η πρακτική γίνεται λανθασμένα.

Να αποφεύγεται η μπαστρίκα πραναγιάμα από άτομα με υψηλή αρτηριακή πίεση, καρδιακές παθήσεις, κήλη, γαστρικό έλκος, που έχουν υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο, έχουν επιληψία, προβλήματα αμφιβληστροειδούς, γλαύκωμα ή ίλιγγο. Οι ηλικιωμένοι, όσοι πάσχουν από άσθμα και οι γυναίκες στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης τους, θα πρέπει να είναι προσεκτικοί και να εξασκούνται μόνο υπό την καθοδήγηση ενός ικανού δασκάλου.

Η μπαστρίκα πραναγιάμα είναι κατάλληλη για αρχάριους ή για προχωρημένους ασκούμενους;

Η μπαστρίκα πραναγιάμα είναι κατάλληλη για όλα τα επίπεδα ασκούμενου, υπό την καθοδήγηση ενός έμπειρου δασκάλου γιόγκα. Είναι μια πρακτική που μπορεί να οδηγήσει στο βίωμα όλων των κόσα (σωμάτων), από μια σωματική και αναζωογονητική βιωματική εμπειρία, έως μια προηγμένη ψυχική διαύγεια. Το κλειδί είναι η αργή, υπομονετική, αφοσιωμένη εξάσκηση σε όλες τις τεχνικές όπως περιγράφονται