Updated on: 30.04.25

Η πρακτική του διαλογισμού συνίσταται στο να αφιερώνεις απλά λίγο χρόνο ηρεμίας στον εαυτό σου. Είναι η ευκαιρία να στραφεί κανείς προς τα μέσα και να έρθει σε επαφή εσωτερικά με τον θετικό του Εαυτό. Είναι τεχνική αυτογνωσίας, γαλήνης, χαράς και ισορροπίας. Μια κοινή παρανόηση του διαλογισμού είναι ότι με τον διαλογισμό σταματά κάποιος τις σκέψεις. Αυτό που είναι όμως βέβαιο, είναι ότι ο διαλογισμός δεν είναι ούτε μέθοδος αποκλεισμού, ούτε μέσο καταπίεσης των σκέψεων και αποφυγής των γεγονότων που επηρεάζουν αδιάκοπα την καθημερινή μας ζωή. Ας δούμε όμως προσεκτικά, τι είναι στην πραγματικότητα ο διαλογισμός.

Τα στάδια του διαλογισμού

Στάδιο 1: Πρατυαχάρα

Το πρώτο στάδιο στον διαλογισμό είναι η αποσύνδεση του νου από τις αισθήσεις και τα ερεθίσματα των αισθήσεων. Αυτό γίνεται με το να κρατούμε τα μάτια μας κλειστά και να αποσύρουμε την επίγνωσή μας από τις εικόνες του περιβάλλοντος που αποσπούν διαρκώς την προσοχή μας. Στη συνέχεια, αποσύρουμε την επίγνωσή μας από τα άλλα αισθητηριακά ερεθίσματα στα οποία αντιδρούμε διαρκώς, όπως είναι οι θόρυβοι, οι μυρωδιές στο περιβάλλον, οι γεύσεις στο στόμα μας, η αφή στο δέρμα μας. Ο διαλογισμός δεν είναι εφικτός όταν ο νους κατακλύζεται από εντυπώσεις μέσω των αισθήσεων και αντιδρά σε αυτές. Έτσι, η πρατυαχάρα είναι μια πρακτική που εσωτερικεύει τον νου και τον αποσπά από τις αισθήσεις κατά βούληση. Στο στάδιο αυτό έχουμε επίγνωση για όσα συμβαίνουν μέσα στον νου και στον έξω κόσμο, ταυτόχρονα. Βρισκόμαστε ανάμεσα στα δύο. Στην πραγματικότητα, βρισκόμαστε σε πρατυαχάρα κάθε βράδυ που πηγαίνουμε για ύπνο. Είναι το στάδιο εκείνο, όπου βυθίζεται και βρίσκεται κανείς μεταξύ εξωτερικής και εσωτερικής επίγνωσης. Η κατάσταση της πρατυαχάρα μοιάζει με την ημι-συνειδητή κατάσταση μεταξύ ύπνου και ξύπνου. Είναι η στιγμή που βγαίνουμε από την κατάσταση εγρήγορσης και εισερχόμαστε στην κατάσταση των ονείρων, χωρίς να έχουμε χάσει την επίγνωσή μας, όπως και αυτή η πολύ γλυκιά κατάσταση πριν ξυπνήσουμε πραγματικά και αποκτήσουμε επίγνωση.

Δεν είναι εύκολο για εμάς να στραφούμε προς τα μέσα και αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι μόλις γίνουμε εσωστρεφείς, έχουμε την τάση να μας παίρνει ο ύπνος. Στην κατάσταση της χαλάρωσης χάνουμε την επίγνωση. Λέγεται ότι ο ύπνος που επέρχεται στην κατάσταση της χαλάρωσης είναι ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στο μονοπάτι προς την ντάρανα (την κατάσταση της συγκέντρωσης σε ένα σημείο) ή την ντυάνα (την κατάσταση του διαλογισμού). Είναι όμως απαραίτητο να περάσουμε από αυτό το στάδιο για να εισέλθουμε στην κατάσταση της ντάρανα.

Στάδιο 2: Ντάρανα

Την κατάκτηση της πρατυαχάρα ακολουθεί η ντάρανα, που είναι η συγκέντρωση του νου σε ένα σημείο. Ντάρανα είναι η ικανότητα να διατηρούμε την επίγνωση του νου σε ένα σημείο, για μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς αμφιταλάντευση. Στην κατάσταση αυτή, ο νους δεν έχει επίγνωση για ό,τι συμβαίνει στο εξωτερικό περιβάλλον ή αν υπάρχουν άλλες σκέψεις, συναισθήματα, αισθήματα ή εικόνες.

Το αντικείμενο της συγκέντρωσης μπορεί να ποικίλει: μπορεί να είναι η αναπνοή, ένα μάντρα, ένα τσάκρα, ένα γιάντρα, ένα μάνταλα, ή οποιοσδήποτε συνδυασμός τους. Μπορεί επίσης να είναι μια φλόγα κεριού, ένα δέντρο, ένα αστέρι, οτιδήποτε ελκύει τον ασκούμενο. Η τελειοποίηση της συγκέντρωσης οδηγεί στο επόμενο στάδιο, την ντυάνα.

Στάδιο 3: Ντυάνα

Η ντυάνα είναι βαθιά κατάσταση διαλογισμού. Αυτή η κατάσταση ύπαρξης είναι αυθόρμητη και προκύπτει ως αποτέλεσμα της συγκέντρωσης σε ένα σημείο, επιτρέποντας σε κάποιον να βιώσει μια ευρύτερη διάσταση συνειδητότητας.

Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι, όταν αναφέρεται κανείς σε πρακτικές διαλογισμού και στην κατάσταση του διαλογισμού, αναφέρεται σε δύο πολύ διαφορετικά πράγματα. Στην πρώτη περίπτωση, οι τεχνικές του διαλογισμού είναι πολυάριθμες και συναντώνται σε πολλές διαφορετικές πνευματικές παραδόσεις. Όποιος ασκείται σε τεχνικές διαλογισμού, μπορεί να αισθάνεται ή να πιστεύει ότι βρίσκεται σε διαλογισμό, αλλά στην πραγματικότητα να μην είναι. Ο ίδιος ο διαλογισμός ή η κατάσταση του διαλογισμού είναι κάτι εντελώς διαφορετικό, καθώς εισέρχεται κανείς στην κατάσταση αυτή μόνο αφού έχει τελειοποιηθεί και βιωθεί η πρατυαχάρα και στη συνέχεια η ντάρανα.

Παρόλο που μια κατάσταση διαλογισμού μπορεί να χρειαστεί χρόνια για να εμπεδωθεί, η πλειοψηφία των ανθρώπων μπορεί να βιώσει και να απολαύσει τα πολυάριθμα οφέλη της άσκησης τεχνικών διαλογισμού που περιλαμβάνονται στις τάξεις γιόγκα.

Μερικά από τα πολλά οφέλη των πρακτικών διαλογισμού:

· Απελευθερώνουν υποσυνείδητα άγχη και εντάσεις

· Αναπτύσσουν τη διαύγεια, την ικανότητα εστίασης, τη συγκέντρωση και βελτιώνουν τη μνήμη

· Προκαλούν βαθιά κατάσταση χαλάρωσης, ειρήνης, καλοσύνης και ενσυναίσθησης

· Αφυπνίζουν το αδρανές δυναμικό του νου και την έμφυτη δημιουργικότητα

· Ανοίγουν τον δρόμο προς την πιο λεπτή διαισθητική γνώση

· Οδηγούν στη μεταμόρφωση, σε προσωπικές ανακαλύψεις και σε έναν νέο εαυτό

· Βελτιώνουν την ανοσολογική λειτουργία

· Ρυθμίζουν την αρτηριακή πίεση

· Ενισχύουν τη νευρογένεση (την ανάπτυξη νέων νευρώνων ή νευρικών κυττάρων) βελτιώνοντας την ικανότητα του ατόμου να μαθαίνει

· Ενισχύουν τη συνοχή καρδιάς – εγκεφάλου και οδηγούν στο βίωμα της ευγνωμοσύνης

· Οδηγούν σε αυξημένη συναισθηματική επίγνωση και ρύθμιση

Στάσεις διαλογισμού

Η στάση διαλογισμού που υιοθετείται, χρειάζεται να διατηρεί τη σπονδυλική στήλη όρθια και το σώμα σταθερό και ευθυτενές, χωρίς ένταση ή καταπόνηση. Πρέπει να είναι σταθερή και άνετη επειδή υπάρχει αλληλεπίδραση ανάμεσα στο σώμα και τον νου. Όταν το σώμα γίνεται ακίνητο, τότε και ο νους ησυχάζει.

Είναι σημαντικό να βρει κανείς μια κατάλληλη στάση διαλογισμού και να εξασκηθεί για ένα χρονικό διάστημα, το οποίο σταδιακά θα μεγαλώνει. Ιδανικά, θα πρέπει να μπορεί κάποιος να μείνει στη στάση του διαλογισμού για 30 λεπτά σε πλήρη ακινησία.

Για να εξασκηθεί κανείς στις τεχνικές του διαλογισμού, δεν είναι απαραίτητο να καθίσει στο πάτωμα οκλαδόν. Υπάρχει η επιλογή να καθίσει σε μια άνετη πολυθρόνα, να χρησιμοποιήσει μαξιλάρια ή άλλα βοηθήματα για διατηρήσει το σώμα άνετο και σταθερό, ώστε να εμβαθύνει στην πρακτική και να βιώσει τα οφέλη της.

Πρακτικές Διαλογισμού

Στο κανάλι του Σατυανάντασραμ Ελλάδος στο YouTube, υπάρχουν ενδεικτικές πρακτικές διαλογισμού, π.χ. Άνταρ Μον (στα ελληνικά) και Διαλογισμοί της Πανσελήνου (στα αγγλικά).

Αυτοί οι διαλογισμοί είναι ενδεικτικοί μιας εκτεταμένης και σε βάθος σειράς πρακτικών διαλογισμού που προσφέρει η γιόγκα του συστήματος Σατυανάντα.

Μπορείτε επίσης να κατεβάσετε την εφαρμογή Satyam Yoga Prasad και να απολαύσετε μια ποικιλία διαλογισμών από τους δασκάλους της παράδοσής μας: Sri Swami Satyananda Saraswati και Swami Niranjanananda Saraswati.

https://satyamyogaprasad.net/audio/audiopractices?prop=audio

Ολοκληρώνοντας, θα προσθέταμε ότι, όπως και οποιαδήποτε άλλη δεξιότητα — όπως το να παίζεις πιάνο ή να καβαλάς ένα ποδήλατο — ο διαλογισμός είναι μια πρακτική που χρειάζεται εξάσκηση : όσο περισσότερο ασκείται κανείς σε αυτόν, τόσο καλύτερος γίνεται. Γι αυτό, ακόμη και δέκα μόνο λεπτά άσκησης είναι καλύτερα από το τίποτα. Αφιερώστε λίγο χρόνο κάθε μέρα στην πρακτική του διαλογισμού για περισσότερη ευτυχία στη ζωή, αλλά και για την πνευματική σας φώτιση.